Akhaan
Punjabi proverbs — 38 entries, three scripts each, with an English gloss.
انّھا ونڈے ریوڑیاں، مُڑ مُڑ آپݨیاں نوں دے
ਅੰਨ੍ਹਾ ਵੰਡੇ ਰਿਉੜੀਆਂ, ਮੁੜ ਮੁੜ ਆਪਣਿਆਂ ਨੂੰ ਦੇ
annha vande revrian, murr murr apnian nu de
اُچّی دُکان پھِکّا پکوان
ਉੱਚੀ ਦੁਕਾਨ ਫਿੱਕਾ ਪਕਵਾਨ
uchi dukaan phikka pakwaan
گھر دا جوگی جوگڑا، باہر دا جوگی سِدھ
ਘਰ ਦਾ ਜੋਗੀ ਜੋਗੜਾ, ਬਾਹਰ ਦਾ ਜੋਗੀ ਸਿੱਧ
ghar da jogi jogra, baahar da jogi siddh
نچ نہ جاݨے، ویہڑا ٹیڈھا
ਨੱਚ ਨਾ ਜਾਣੇ, ਵਿਹੜਾ ਟੇਢਾ
nach na jaane, vehda tedha
کھُوہ دی مٹّی کھُوہ نوں ای لگدی
ਖੂਹ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਖੂਹ ਨੂੰ ਈ ਲੱਗਦੀ
khooh di mitti khooh nu ee lagdi
سَو ہتھ رسّا، سِرے تے گنڈھ
ਸੌ ਹੱਥ ਰੱਸਾ, ਸਿਰੇ ਤੇ ਗੰਢ
sau hath rassa, sire te gandh
چور دی داڑھی وِچ تِݨکا
ਚੋਰ ਦੀ ਦਾੜ੍ਹੀ ਵਿੱਚ ਤਿਣਕਾ
chor di daarhi vich tinka
جہڑے گجّدے نے، اوہ ورھدے نئیں
ਜਿਹੜੇ ਗੱਜਦੇ ਨੇ, ਉਹ ਵਰ੍ਹਦੇ ਨਹੀਂ
jehre gajjde ne, oh varhde nahin
آپ مرے بِناں سُرگ نئیں دِسدا
ਆਪ ਮਰੇ ਬਿਨਾਂ ਸੁਰਗ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ
aap mare binaan surg nahin disda
ڈِگّی کھوتے توں، غُصّہ گھُمیار تے
ਡਿੱਗੀ ਖੋਤੇ ਤੋਂ, ਗੁੱਸਾ ਘੁਮਿਆਰ 'ਤੇ
diggi khote ton, gussa ghumiaar te
نانی خصم کرے، دوہتا چٹّی بھرے
ਨਾਨੀ ਖਸਮ ਕਰੇ, ਦੋਹਤਾ ਚੱਟੀ ਭਰੇ
naani khasam kare, dohta chatti bhare
اُلٹا چور کوتوال نوں ڈانٹے
ਉਲਟਾ ਚੋਰ ਕੋਤਵਾਲ ਨੂੰ ਡਾਂਟੇ
ulta chor kotwal nu daante
جِتھے ویکھے توا پرات، اوتھے گاوے ساری رات
ਜਿੱਥੇ ਵੇਖੇ ਤਵਾ ਪਰਾਤ, ਉੱਥੇ ਗਾਵੇ ਸਾਰੀ ਰਾਤ
jithe vekhe tava paraat, othe gaave saari raat
عقل وڈّی کہ مجھ
ਅਕਲ ਵੱਡੀ ਕਿ ਮੱਝ
akal vaddi ke majjh
ربّ نیڑے کہ گھسُنّ
ਰੱਬ ਨੇੜੇ ਕਿ ਘਸੁੰਨ
rabb nere ke ghasunn
گُڑ کھاوے، گُلگُلیاں توں پرہیز
ਗੁੜ ਖਾਵੇ, ਗੁਲਗੁਲਿਆਂ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼
gurr khaave, gulgulian ton parhez
ہتھ کنگݨ نوں آرسی کی
ਹੱਥ ਕੰਗਣ ਨੂੰ ਆਰਸੀ ਕੀ
hath kangan nu aarsi ki
ڈُبدے نوں تِݨکے دا سہارا
ਡੁੱਬਦੇ ਨੂੰ ਤਿਣਕੇ ਦਾ ਸਹਾਰਾ
dubde nu tinke da sahara
سپّ وی مر جاوے، سوٹی وی نہ ٹُٹّے
ਸੱਪ ਵੀ ਮਰ ਜਾਵੇ, ਸੋਟੀ ਵੀ ਨਾ ਟੁੱਟੇ
sapp vi mar jaave, soti vi na tutte
اِکّ انار، سَو بیمار
ਇੱਕ ਅਨਾਰ, ਸੌ ਬਿਮਾਰ
ikk anaar, sau bimaar
نَو سَو چُوہے کھا کے بِلّی حج نوں چلّی
ਨੌਂ ਸੌ ਚੂਹੇ ਖਾ ਕੇ ਬਿੱਲੀ ਹੱਜ ਨੂੰ ਚੱਲੀ
nau sau choohe kha ke billi hajj nu challi
جِس دی کوٹھی داݨے، اُس دے کملے وی سیاݨے
ਜਿਸ ਦੀ ਕੋਠੀ ਦਾਣੇ, ਉਸ ਦੇ ਕਮਲੇ ਵੀ ਸਿਆਣੇ
jis di kothi daane, us de kamle vi siyaane
ویلے دی نماز، کُویلے دیاں ٹکّراں
ਵੇਲੇ ਦੀ ਨਮਾਜ਼, ਕੁਵੇਲੇ ਦੀਆਂ ਟੱਕਰਾਂ
vele di namaz, kuvele dian takkraan
کھادھا پیتا لاہے دا، رہندا احمد شاہے دا
ਖਾਧਾ ਪੀਤਾ ਲਾਹੇ ਦਾ, ਰਹਿੰਦਾ ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹੇ ਦਾ
khadha peeta laahe da, rehnda Ahmad Shahe da
مُونہہ کھاوے، اکھّ شرماوے
ਮੂੰਹ ਖਾਵੇ, ਅੱਖ ਸ਼ਰਮਾਵੇ
munh khaave, akkh sharmaave
ہاتھی لنگھ گیا، پُوچھ رہ گئی
ਹਾਥੀ ਲੰਘ ਗਿਆ, ਪੂਛ ਰਹਿ ਗਈ
haathi langh gya, poochh reh gayi
اگّ لَیݨ آئی، گھر والی بݨ بیٹھی
ਅੱਗ ਲੈਣ ਆਈ, ਘਰ ਵਾਲੀ ਬਣ ਬੈਠੀ
agg lain aayi, ghar vaali ban baithi
گنگا گئے گنگا رام، جمنا گئے جمنا داس
ਗੰਗਾ ਗਏ ਗੰਗਾ ਰਾਮ, ਜਮਨਾ ਗਏ ਜਮਨਾ ਦਾਸ
ganga gaye Ganga Ram, jamna gaye Jamna Das
بھجدیاں نوں واہݨ اِکّو جہے
ਭੱਜਦਿਆਂ ਨੂੰ ਵਾਹਣ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ
bhajdeyan nu vaahan ikko jehe
سَو دِن چور دے، اِکّ دِن سادھ دا
ਸੌ ਦਿਨ ਚੋਰ ਦੇ, ਇੱਕ ਦਿਨ ਸਾਧ ਦਾ
sau din chor de, ikk din saadh da
گِدّڑ داکھ نہ اپّڑے، آکھے تھُوہ کَوڑی
ਗਿੱਦੜ ਦਾਖ ਨਾ ਅੱਪੜੇ, ਆਖੇ ਥੂਹ ਕੌੜੀ
giddar daakh na appre, aakhe thooh kaurhi
پنچاں دا کیہا سِر متھّے، پرنالہ اوتھے دا اوتھے
ਪੰਚਾਂ ਦਾ ਕਿਹਾ ਸਿਰ ਮੱਥੇ, ਪਰਨਾਲਾ ਉੱਥੇ ਦਾ ਉੱਥੇ
panchan da keha sir mathe, parnala othe da othe
جِنّے مُونہہ، اونیاں گلّاں
ਜਿੰਨੇ ਮੂੰਹ, ਓਨੀਆਂ ਗੱਲਾਂ
jinne munh, onian gallan
لسّی تے گلّ ودھایاں ودھدی اے
ਲੱਸੀ ਤੇ ਗੱਲ ਵਧਾਇਆਂ ਵਧਦੀ ਏ
lassi te gall vadhaayaan vadhdi e
آپݨا مارے وی تے چھانویں سُٹّے
ਆਪਣਾ ਮਾਰੇ ਵੀ ਤੇ ਛਾਂਵੇਂ ਸੁੱਟੇ
apna maare vi te chhaanven sutte
اوہ دِن ڈُبّا، جدوں گھوڑی چڑھیا کُبّا
ਉਹ ਦਿਨ ਡੁੱਬਾ, ਜਦੋਂ ਘੋੜੀ ਚੜ੍ਹਿਆ ਕੁੱਬਾ
oh din dubba, jadon ghori charhia kubba
سدّی نہ بُلائی، میں لاڑے دی تائی
ਸੱਦੀ ਨਾ ਬੁਲਾਈ, ਮੈਂ ਲਾੜੇ ਦੀ ਤਾਈ
saddi na bulai, main laarhe di taayi
ہاتھی لنگھدا جاوے، کُتّے بھَونکدے رہݨ
ਹਾਥੀ ਲੰਘਦਾ ਜਾਵੇ, ਕੁੱਤੇ ਭੌਂਕਦੇ ਰਹਿਣ
haathi langhda jaave, kutte bhaunkde rehn
Unlike the kalam, these are not transcribed from an edition — all three scripts and the English were generated together and are awaiting review against the Punjabi Akhaan Kosh. Folk sayings vary by region, so a wording you know differently is not necessarily wrong; one that is, we would like to hear about.