ਕਿਤਾਬ ਰਚਨ ਦਾ ਕਾਰਣ

میں پروردا عشق سخن دا، جاں غفلت وچّ آیا ۔

مدت وچّ ہجاب غماں دے، میرا وقت وہایا ۔

ڈونگھے زخم جگر وچّ رڑکے، ہو ہو انت پراݨے ۔

چا ہتّھ تیغ جفاکش برہوں، ڈٹّھا کھڑھا سرہاݨے ۔

دریاواں دیاں لہراں وانگوں، نیݨ کھلھے پرݨالے ۔

ڈب ڈب گئے غماں دے بیڑے، بھرے مسیبت والے ۔

غرک گئے دی غفلت خوابے، آب سروں وہ چلّیا ۔

جاگ پیارے کیڈک ستّوں، عشق سنیہا گھلّیا ۔

تپدیاں اکّھیں جگر تڑپدا، اٹّھیا ابّڑ-واہیا ۔

دل تھیں نور چمکدا پایا، یوسف نظریں آیا ۔

کنعانی پیغنبرزادا، تے خود نبی خدا دا ۔

مہبوباں وچ جسدا سانی، ن کو سرو-آزادہ ۔

نور فشاں پیشانیوں دمکے، ستہ فلک دا سارا ۔

نور رخوں جیں خلق پکارا، نام لیاں چھٹکارا ۔

ہوش سنبھال قلم چا بیٹھی، کسدوں واگ چلائی ۔

آتش دل دی چاہڑ النبے، ورکاں وچّ وگائی ۔

کسد میرے نوں پورا کرسی، پورا کرنیہارا ۔

مدد منگاں میں اللہ کولوں، جیں در باجھ ن چارا ۔

نزم لڑی وچّ لگت پنجابی، موتی عشق پروواں ۔

دن کائی وچّ بہر برہوں دے، داغ دلے دے دھوواں ۔

مت کجھ کریں تاجّب کاری، ویکھ اجائب حالے ۔

تے مت آکھیں آپ بݨاوݨ، شیار بݨاوݨ والے ۔

اس وچّ مطلب خاص قرآنوں، صورت یوسف والی ۔

سبھ تفسیر ہدیس نبیوں، کہی امام غزالی ۔

دل وچّ شکّ کریں مت اس تھیں، پوے ن دین تباہی ۔

اوس دیاں حق بیاناں اتّے، خاص قرآن گواہی ۔

وچّ قرآن خدا ایہہ قصہ، اہسن کر فرمایا ۔

جیں خود آپ سراہے خالک، رلے ن جھوٹھ رلایا ۔

اہسن تھیں کی ہور بݨاوے، جے کو جھوٹھ رلاوے ۔

ایتھے اہسن اکزب ہو کے، عیب سخن نوں لاوے ۔

جیکر جھوٹھ کرے وچّ داخل، راہ چلّے گمراہی ۔

اوسدے جیڈ تباہی والا، کیڈک ہور گناہی ۔

خام روائت میں وچّ اسدے، داکھل کراں ن مولے ۔

ہووے خطا سوارن-سالہ، صاحب اجز قبولے ۔

ہے پر جویں تکازا شیاروں، نگز سخن دل کھاوے ۔

بے-تاویل خطا ول کوئی، متاں قلم لے جاوے ۔

مطلب پھوت ن ہووے بھارا، تے کم بیشوں کھالی ۔

ظاہر باتن نال ادب دے، سمجھے رمز نرالی ۔

ذکر کریندیاں حال نبیاں، فرض ادب دیاں جائیں ۔

آپݨے عیب ن کڈّھ سر لاوݨ، پاک سفیاں تائیں ۔

افراتوں تفریتوں خالی، تہمت ذکر ن کائی ۔

اصل کلام مواسّر عشقوں، کھولھے نور سفائی ۔

ایہہ تفسیر-غزالی وچّوں، اکسر مطلب پائے ۔

حال زلیخاں جامی کولوں، جیوں سݨنے وچّ آئے ۔

موسا دی توریت جو اجّ کل، ہے مشہور اتھائیں ۔

بااز اانت اس تھیں پکڑی، دیکھ مطابق جائیں ۔

پر جو وچّ قطب اسلامی، کامل پتا ن پایا ۔

ہرف اجیہا وچّ بیانے، میں ن مول لیایا ۔

درد دلے دا اکّھڑ وگیا، برہوں جام پلائے ۔

رہݨ کباب برہوں دی لاٹے، جگر فراق جلائے ۔

یا رب صدق سجّݨ دی لزّت، دل میرے وچّ پائیں ۔

صاف سخن تے شیار اجالا، روشن آخر تائیں ۔

ਮੈਂ ਪਰਵਰਦਾ ਇਸ਼ਕ ਸੁਖ਼ਨ ਦਾ, ਜਾਂ ਗ਼ਫ਼ਲਤ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ।

ਮੁਦਤ ਵਿੱਚ ਹਿਜਾਬ ਗ਼ਮਾਂ ਦੇ, ਮੇਰਾ ਵਕਤ ਵਿਹਾਇਆ ।

ਡੂੰਘੇ ਜ਼ਖ਼ਮ ਜਿਗਰ ਵਿੱਚ ਰੜਕੇ, ਹੋ ਹੋ ਅੰਤ ਪੁਰਾਣੇ ।

ਚਾ ਹੱਥ ਤੇਗ਼ ਜਫ਼ਾਕਸ਼ ਬਿਰਹੋਂ, ਡਿੱਠਾ ਖੜ੍ਹਾ ਸਿਰਹਾਣੇ ।

ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੀਆਂ ਲਹਰਾਂ ਵਾਂਗੂੰ, ਨੈਣ ਖੁਲ੍ਹੇ ਪਰਣਾਲੇ ।

ਡੁਬ ਡੁਬ ਗਏ ਗ਼ਮਾਂ ਦੇ ਬੇੜੇ, ਭਰੇ ਮੁਸੀਬਤ ਵਾਲੇ ।

ਗ਼ਰਕ ਗਏ ਦੀ ਗ਼ਫ਼ਲਤ ਖ਼ਵਾਬੇ, ਆਬ ਸਿਰੋਂ ਵਹ ਚੱਲਿਆ ।

ਜਾਗ ਪਿਆਰੇ ਕੇਡਕ ਸੁੱਤੋਂ, ਇਸ਼ਕ ਸੁਨੇਹਾ ਘੱਲਿਆ ।

ਤਪਦੀਆਂ ਅੱਖੀਂ ਜਿਗਰ ਤੜਪਦਾ, ਉੱਠਿਆ ਅੱਬੜ-ਵਾਹਿਆ ।

ਦਿਲ ਥੀਂ ਨੂਰ ਚਮਕਦਾ ਪਾਇਆ, ਯੂਸੁਫ਼ ਨਜ਼ਰੀਂ ਆਇਆ ।

ਕਨਆਨੀ ਪੈਗ਼ੰਬਰਜ਼ਾਦਾ, ਤੇ ਖੁਦ ਨਬੀ ਖ਼ੁਦਾ ਦਾ ।

ਮਹਬੂਬਾਂ ਵਿਚ ਜਿਸਦਾ ਸਾਨੀ, ਨ ਕੋ ਸਰਵਿ-ਆਜ਼ਾਦਹ ।

ਨੂਰ ਫ਼ਸ਼ਾਂ ਪੇਸ਼ਾਨੀਓਂ ਦਮਕੇ, ਸਤਹ ਫ਼ਲਕ ਦਾ ਸਾਰਾ ।

ਨੂਰ ਰੁਖ਼ੋਂ ਜੈਂ ਖ਼ਲਕ ਪੁਕਾਰਾ, ਨਾਮ ਲਇਆਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ।

ਹੋਸ਼ ਸੰਭਾਲ ਕਲਮ ਚਾ ਬੈਠੀ, ਕਸਦੋਂ ਵਾਗ ਚਲਾਈ ।

ਆਤਿਸ਼ ਦਿਲ ਦੀ ਚਾਹੜ ਅਲੰਬੇ, ਵਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਗਾਈ ।

ਕਸਦ ਮੇਰੇ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਸੀ, ਪੂਰਾ ਕਰਨੇਹਾਰਾ ।

ਮਦਦ ਮੰਗਾਂ ਮੈਂ ਅੱਲ੍ਹਾ ਕੋਲੋਂ, ਜੈਂ ਦਰ ਬਾਝ ਨ ਚਾਰਾ ।

ਨਜ਼ਮ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਲੁਗਤ ਪੰਜਾਬੀ, ਮੋਤੀ ਇਸ਼ਕ ਪਰੋਵਾਂ ।

ਦਿਨ ਕਾਈ ਵਿੱਚ ਬਹਰ ਬਿਰਹੋਂ ਦੇ, ਦਾਗ਼ ਦਿਲੇ ਦੇ ਧੋਵਾਂ ।

ਮਤ ਕੁਝ ਕਰੇਂ ਤਅੱਜੁਬ ਕਾਰੀ, ਵੇਖ ਅਜਾਇਬ ਹਾਲੇ ।

ਤੇ ਮਤ ਆਖੇਂ ਆਪ ਬਣਾਵਣ, ਸ਼ਿਅਰ ਬਣਾਵਣ ਵਾਲੇ ।

ਇਸ ਵਿੱਚ ਮਤਲਬ ਖ਼ਾਸ ਕੁਰਾਨੋਂ, ਸੂਰਤ ਯੂਸੁਫ਼ ਵਾਲੀ ।

ਸਭ ਤਫ਼ਸੀਰ ਹਦੀਸਿ ਨਬੀਓਂ, ਕਹੀ ਅਮਾਮ ਗ਼ਜ਼ਾਲੀ ।

ਦਿਲ ਵੱਚ ਸ਼ੱਕ ਕਰੇਂ ਮਤ ਇਸ ਥੀਂ, ਪਵੇ ਨ ਦੀਨ ਤਬਾਹੀ ।

ਉਸ ਦਿਆਂ ਹੱਕ ਬਿਆਨਾਂ ਉੱਤੇ, ਖ਼ਾਸ ਕੁਰਾਨ ਗਵਾਹੀ ।

ਵਿੱਚ ਕੁਰਾਨ ਖ਼ੁਦਾ ਇਹ ਕਿੱਸਾ, ਅਹਸਨ ਕਰ ਫ਼ਰਮਾਇਆ ।

ਜੈਂ ਖ਼ੁਦ ਆਪ ਸਰਾਹੇ ਖ਼ਾਲਿਕ, ਰਲੇ ਨ ਝੂਠ ਰਲਾਇਆ ।

ਅਹਸਨ ਥੀਂ ਕੀ ਹੋਰ ਬਣਾਵੇ, ਜੇ ਕੋ ਝੂਠ ਰਲਾਵੇ ।

ਏਥੇ ਅਹਸਨ ਅਕਜ਼ਬ ਹੋ ਕੇ, ਐਬ ਸੁਖ਼ਨ ਨੂੰ ਲਾਵੇ ।

ਜੇਕਰ ਝੂਠ ਕਰੇ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਿਲ, ਰਾਹ ਚੱਲੇ ਗੁਮਰਾਹੀ ।

ਉਸਦੇ ਜੇਡ ਤਬਾਹੀ ਵਾਲਾ, ਕੇਡਕ ਹੋਰ ਗੁਨਾਹੀ ।

ਖ਼ਾਮ ਰਵਾਇਤ ਮੈਂ ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ, ਦਾਖਿਲ ਕਰਾਂ ਨ ਮੂਲੇ ।

ਹੋਵੇ ਖ਼ਤਾ ਸਵਾਰਨਿ-ਸਾਲਿਹ, ਸਾਹਿਬ ਅਜਜ਼ ਕਬੂਲੇ ।

ਹੈ ਪਰ ਜਿਵੇਂ ਤਕਾਜ਼ਾ ਸ਼ਿਅਰੋਂ, ਨੁਗਜ਼ ਸੁਖ਼ਨ ਦਿਲ ਖਾਵੇ ।

ਬੇ-ਤਾਵੀਲ ਖ਼ਤਾ ਵਲ ਕੋਈ, ਮਤਾਂ ਕਲਮ ਲੈ ਜਾਵੇ ।

ਮਤਲਬ ਫੌਤ ਨ ਹੋਵੇ ਭਾਰਾ, ਤੇ ਕਮ ਬੇਸ਼ੋਂ ਖਾਲੀ ।

ਜ਼ਾਹਿਰ ਬਾਤਨ ਨਾਲ ਅਦਬ ਦੇ, ਸਮਝੇ ਰਮਜ਼ ਨਿਰਾਲੀ ।

ਜ਼ਿਕਰ ਕਰੇਂਦਿਆਂ ਹਾਲ ਨਬੀਆਂ, ਫ਼ਰਜ਼ ਅਦਬ ਦੀਆਂ ਜਾਈਂ ।

ਆਪਣੇ ਐਬ ਨ ਕੱਢ ਸਿਰ ਲਾਵਣ, ਪਾਕ ਸਫ਼ੀਆਂ ਤਾਈਂ ।

ਇਫ਼ਰਾਤੋਂ ਤਫ਼ਰੀਤੋਂ ਖ਼ਾਲੀ, ਤੁਹਮਤ ਜ਼ਿਕਰ ਨ ਕਾਈ ।

ਅਸਲ ਕਲਾਮ ਮੁਅੱਸਰ ਇਸ਼ਕੋਂ, ਖੋਲ੍ਹੇ ਨੂਰ ਸਫ਼ਾਈ ।

ਇਹ ਤਫ਼ਸੀਰਿ-ਗ਼ਜ਼ਾਲੀ ਵਿੱਚੋਂ, ਅਕਸਰ ਮਤਲਬ ਪਾਏ ।

ਹਾਲ ਜ਼ੁਲੈਖ਼ਾਂ ਜਾਮੀ ਕੋਲੋਂ, ਜਿਉਂ ਸੁਣਨੇ ਵਿੱਚ ਆਏ ।

ਮੂਸਾ ਦੀ ਤੌਰੇਤ ਜੋ ਅੱਜ ਕਲ, ਹੈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਇਥਾਈਂ ।

ਬਾਅਜ਼ ਇਆਨਤ ਇਸ ਥੀਂ ਪਕੜੀ, ਦੇਖ ਮੁਤਾਬਿਕ ਜਾਈਂ ।

ਪਰ ਜੋ ਵਿੱਚ ਕੁਤਬ ਇਸਲਾਮੀ, ਕਾਮਿਲ ਪਤਾ ਨ ਪਾਇਆ ।

ਹਰਫ਼ ਅਜੇਹਾ ਵਿੱਚ ਬਿਆਨੇ, ਮੈਂ ਨ ਮੂਲ ਲਿਆਇਆ ।

ਦਰਦ ਦਿਲੇ ਦਾ ਉੱਖੜ ਵਗਿਆ, ਬਿਰਹੋਂ ਜਾਮ ਪਿਲਾਏ ।

ਰਹਣ ਕਬਾਬ ਬਿਰਹੋਂ ਦੀ ਲਾਟੇ, ਜਿਗਰ ਫ਼ਿਰਾਕ ਜਲਾਏ ।

ਯਾ ਰੱਬ ਸਿਦਕ ਸੱਜਣ ਦੀ ਲੱਜ਼ਤ, ਦਿਲ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਪਾਈਂ ।

ਸਾਫ਼ ਸੁਖ਼ਨ ਤੇ ਸ਼ਿਅਰ ਉਜਾਲਾ, ਰੋਸ਼ਨ ਆਖ਼ਿਰ ਤਾਈਂ ।

main paravarada ishak sukhan da, jan ghafalat vicch aaiaa .

mudat vicch hijab ghaman de, mera vakat vihaiaa .

dunghe zakham jigar vicch rarrake, ho ho ant purane .

cha hatth tegh jafakash birahon, dittha kharrha sirahane .

dariaavan diaan laharan vangun, nain khulhe paranale .

dub dub ge ghaman de berre, bhare musibat vale .

gharak ge di ghafalat khavabe, aab siron vah challiaa .

jag piaare kedak sutton, ishak suneha ghalliaa .

tapadiaan akkhin jigar tarrapada, utthiaa abbarr-vahiaa .

dil thin nur chamakada paiaa, yusuf nazarin aaiaa .

kanaani paighanbarazada, te khud nabi khuda da .

mahabuban vich jisada sani, n ko saravi-aazadah .

nur fashan peshanion damake, satah falak da sara .

nur rukhon jain khalak pukara, nam liaan chhutakara .

hosh sanbhal kalam cha baithi, kasadon vag chalaee .

aatish dil di chaharr alanbe, varakan vicch vagaee .

kasad mere nun pura karasi, pura karanehara .

madad mangan main allha kolon, jain dar bajh n chara .

nazam larri vicch lugat panjabi, moti ishak parovan .

din kaee vicch bahar birahon de, dagh dile de dhovan .

mat kujh karen tajjub kari, vekh ajaib hale .

te mat aakhen aap banavan, shiar banavan vale .

is vicch matalab khas kuranon, surat yusuf vali .

sabh tafasir hadisi nabion, kahi amam ghazali .

dil vacch shakk karen mat is thin, pave n din tabahi .

us diaan hakk biaanan utte, khas kuran gavahi .

vicch kuran khuda ih kissa, ahasan kar faramaiaa .

jain khud aap sarahe khalik, rale n jhuth ralaiaa .

ahasan thin ki hor banave, je ko jhuth ralave .

ethe ahasan akazab ho ke, aib sukhan nun lave .

jekar jhuth kare vicch dakhil, rah challe gumarahi .

usade jed tabahi vala, kedak hor gunahi .

kham ravait main vicch isade, dakhil karan n mule .

hove khata savarani-salih, sahib ajaz kabule .

hai par jiven takaza shiaron, nugaz sukhan dil khave .

be-tavil khata val koee, matan kalam lai jave .

matalab phaut n hove bhara, te kam beshon khali .

zahir batan nal adab de, samajhe ramaz nirali .

zikar karendiaan hal nabiaan, faraz adab diaan jaeen .

aapane aib n kaddh sir lavan, pak safiaan taeen .

ifaraton tafariton khali, tuhamat zikar n kaee .

asal kalam muassar ishakon, kholhe nur safaee .

ih tafasiri-ghazali vicchon, akasar matalab pae .

hal zulaikhan jami kolon, jiun sunane vicch aae .

musa di tauret jo ajj kal, hai mashahur ithaeen .

baaz iaanat is thin pakarri, dekh mutabik jaeen .

par jo vicch kutab isalami, kamil pata n paiaa .

haraf ajeha vicch biaane, main n mul liaaiaa .

darad dile da ukkharr vagiaa, birahon jam pilae .

rahan kabab birahon di late, jigar firak jalae .

ya rabb sidak sajjan di lazzat, dil mere vicch paeen .

saf sukhan te shiar ujala, roshan aakhir taeen .