ਬੋਲੀਆਂBoliyan

Jangnama Shah Mohammad

Jangnama Shah Mohammad

Shah Mohammad · 105 sections · 840 lines

Roman is machine transliteration from the Gurmukhi, not yet checked by a person.

1

avval hamad janab allah di nun,

jiharra kudarati khel bananvada ee .

chaudan tabakan da nakash nigar karake,

ranga rang de bhekh rachanvada ee .

saphan pichhaliaan sabh samet lainda,

agge hor hi hor vichhanvada ee .

shah muhanmada os ton sada darie,

badashahan thin bhikh mangavada ee .

2

ih te jiaan nun pakarr ke moh laindi,

duniaan vesava da rakkhe bhes miaan .

sada nahin juaani te aish mape,

sada nahin je bal vares miaan .

sada nahin je daulatan phil ghorre,

sada nahin je rajiaan desh miaan .

shah muhanmada sada nahin rup duniaan,

sada nahin je kalarre kes miaan .

3

ik roz badale de vich baithe,

chali aan phirangi di bat aahi .

sanun aakhiaa hire te hor yaran,

jinhan nal sadi mulakat aahi .

razi bahut rahinde musalaman hindu,

sir dohan de utte afat aahi .

shah muhanmada vich panjab de ji,

koee nahin si dusari zat aahi .

4

ehu jagg sarain musaphiran di,

ethe zor vale kee aai ge .

shidad, namarud, phiroon jehe,

daave bannh khudai kahai ge .

akabar shah jehe aae vich dilli,

pheri vang vanajariaan pai ge .

shah muhanmada rahega rabb saccha,

vaje kurr de kee vajai ge .

5

mahanbali ranajit singh hoiaa paida,

nal zor de mulakh hilai giaa .

mulatan, kashamir, pishaur, chanba,

janmu, kangarra kot, nivai giaa .

tibbat desh laddakh te chin torrin,

sikka aapane nam chalai giaa .

shah muhanmada jan pachas barasan,

hacchha rajj ke raj kamai giaa .

6

jadon hoe sarakar de sas pure,

jamha hoe ni sabh saradar miaan .

chet singh nun mariaa kaur sahib,

shuru hoee darabar talavar miaan .

kharrak singh maharaj ne dhah mari,

moiaa muddh kadim da yar miaan .

shah muhanmada asan bhi nal marana,

sada iho si kaul-karar miaan .

7

mere baithiaan inhan ne khun kita,

ih tan garak jave darabar miaan .

picchhe sade vi kaur na raj karasi,

asin marange es nun mar miaan .

nahakk da inhan ne khun kita,

ih tan maranage sabh siradar miaan .

shah muhanmada dhuron talavar vaggi,

sabhe katal honde varo var miaan .

8

kharrak singh maharaj hoya bahut manda,

baras ik picchhe vass kal hoiaa .

aaee maut na atakiaa ik gharri,

chet singh de gam de nal moiaa .

kaur sahib maharaje di gall sun ke,

zara gam de nal na mul roiaa .

shah muhanmada keeaan de bannhane da,

vich kaunsal de kaur nun phikar hoiaa .

9

kharrak singh maharaje nun chukk liaa,

vekho sarrane nun hun lai challe .

dharam rai nun jai ke khabar hoee,

kaur marane nun on dut ghalle .

maro mar karade dut utth daurre,

jadon hoe ni maut de aai halle .

shah muhanmada dekh razai rabb di,

oodham singh te kaur de sas challe .

10

ik dut ne aai ke fikar kita,

palak vich daravaze de aaiaa ee .

jiharra dhuron daragahon si hukam aaiaa,

dekho os ne khub bajaiaa ee .

andar taraph haveli de ture jande,

chhajja dhah dohan utte paiaa ee .

shah muhanmada oodham singh thain moiaa,

kaur sahib jo sahikada aaiaa ee .

11

atth pahir lukai ke rakkhio ne,

din duje rani chand kaur aaee .

kharrag singh da mul dareg nahin,

kaur sahib taeen othe ron aaee .

mrit hoiaa te karo sasakar isada,

rani aakhadi-'tusan kiun der laee ?'

shah muhanmada rondi e chand kauran,

jihada moiaa putr sohana sher saee .

12

sher singh nun kise ja khabar ditti,

jihada moiaa bhatija vir yaro .

on turat vatalion kuch kita,

rahin aanvada ghatt vahir yaro .

jadon aan ke hoiaa lahaur dakhal,

akkhin rove palattada nir yaro .

shah muhanmada lok dilabari dende,

chand kaur hoee dilagir yaro .

13

ditte santari char khalhar chorin,

sher singh andar ajj aavana je,

turat phuk deho tusin karabinan,

palak vich hi mar gavavana je .

sher singh nun raje ne khabar ditti,

andar ajj hazur na aavana je .

shah muhanmada aje na zor tera,

tainun asan hi ant sadavana je .

14

chand kaur di mandi jo nazar dekhi,

dagebaziaan hor batheriaan ni .

on turat lahaur thin kuch kita,

baitha jai ke vich mukeriaan ni .

picchhe raj baithi rani chand kauran,

dende aai musahib daleriaan ni .

shah muhanmada kaur na janmana e,

kilhe kot te reeatan teriaan ni .

15

raje lashakaran vich salah kiti,

sher singh nun kiven sadaeee ji .

uh hai putr sarakar da phate-jangi,

gaddi os nun chai bahaeee ji .

singhan aakhiaa,'raja ji ! hukam tera,

jis nun kahen so phatahi bulaeee ji .

shah muhanmada gall jo munhon kaddhen,

ise vakhat hi turat mangaeee ji' .

16

baeeaan dinan di raje ne lee rukhasat,

taraph janmu di hoe ni kuch dere,

sher singh taeen likh ghalli chitthi,

main tan raphu kar chhadde ni kanm tere .

dhaunsa mar ke pahunch lahaur jaladi,

agon aai milasan tainun sabh dere .

shah muhanmada milanage sabh aphasar,

jis velarre shahir de jain nerre .

17

sher singh ne raje da khat parrh ke,

faujan turat lahaur nun ghalliaan ni .

ghorre hinakade te maru vajjade ni,

dhurran udd ke ghata ho challiaan ni .

aave buddhu de pas ni lae dere,

faujan latthiaan aan ikalliaan ni .

shah muhanmada aan jan rath pahunche,

gallan shahir lahaur vich challiaan ni .

18

sher singh phir buddhu de aavion ji,

kar turam lahaur vall dhaiaa ee .

phalhe parratalan de aggon parr ke ji,

sher singh nun turat langhaiaa ee .

os bali shahizade da tej bhari,

jis kilhe nun moracha laiaa ee .

shah muhanmada har ke vichaliaan ne,

sher singh nun takhat bithaiaa ee .

19

sher singh gaddi utte aan baitha,

rani kaid karake kilhe vich paee .

ghar baithiaan rabb ne raj ditta,

uh tan mall baitha sari padashahi .

baras hoiaa jad os nun kaid hoiaan,

rani dil de vikhe jo jicch aahi .

shah muhanmada mar ke chand kauran,

sher singh ne galon balai lahi .

20

sher singh nun rabb ne raj ditta,

liaa khoh lahaur jo raniaan thin .

sandhavaliaan de deshon pair khisake,

ja ke pucchh lai rah padhaniaan thin .

murr ke pher ajit singh lee bazi,

paida hoiaa si asal savaniaan thin .

shah muhanmada janmiaa ali akabar,

aanda bap nun kaliaan paniaan thin .

21

jinhan goliaan ne mari chand kauran,

unhan taeen hazur cha saddiaa ee .

sher singh ne bugghe nun hukam kita,

onhan kilhion bahar cha kaddhiaa ee .

raje singhan da gila mitavane nun,

nakk kann cha onhan da vaddhiaa ee .

shah muhanmada lahi ke sabh jevar,

kala munh kar ke pher chhaddiaa ee .

22

baras hoiaa jan hazari lain badale,

dera shah bilaval laganvada ee .

ajit singh gujjhi karabin lai ke,

sher singh nun aan dikhanvada ee .

siddhi jadon shahizade ne nazar kiti,

jaladi nal cha kala dabanvada ee .

shah muhanmada zimin te piaa tarraphe,

teg mar ke sis udanvada ee .

23

lahina singh jo bag di taraph aaiaa,

agge kaur jo hom karanvada ee .

lahina singh di mandi jo nazar dekhi,

aggon vasata rabb da panvada ee .

"main tan karanga baba ji tahil teri,'

hatth jorr ke sis nivanvada ee .

shah muhanmada os na ik manni,

teg mar ke sis udanvada ee .

24

sher singh pratap singh mar ke ji,

sandhavalie shahir nun utth dhae .

raja miliaa tan kahiaa ajit singh ne,

'sher singh nun mar ke asin aae .'

gallin lai ke te kile vich aanda,

kaise akal de unhan ne pech pae .

'kitthe mari si raja ji ! chand kauran ?'

shah muhanmada pucchhane unhan chahe .

25

guramukh singh giaani ne mat ditti,

'tusan ih kiun jinvada chhaddiaa ee .'

magaron mahir ghasita bhi boliaa ee,

aggon sukhan salahi ne kaddhiaa ee .

ik arradali ne karabin mari,

rassa aas-umaid da vaddhiaa ee .

shah muhanmada zimin te piaa tarraphe,

dalip singh taeen pher saddiaa ee .

26

pahilan raje de khun da lai tikka,

picchhon dittiaan satt pradakkhanan ee .

'tere vasate hoe ni sabh kare,

agge sahib sacche tainun rakkhana ee .

sanun gharri di kujh umaid nahin,

ajj rat prasad kin chakkhana ee .

teri val jo karega nazar maili,

shah muhanmada karange sakkhana ee .'

27

hira singh nun raje di khabar hoee,

subedaran nun sadd ke turat charrhiaa .

dhaunsa mar ke pahuta lahaur jaladi,

gusse nal si shahir de vich varriaa .

rajaput uh dogara khub changa,

sandhavaliaan de nal khub larriaa .

shah muhanmada ajit singh muiaa laddha,

lahina singh jo jinvada aai pharriaa .

28

dohan singhan ton bahut suramatt hoee,

khanda vich darabar vajai ge .

dhiaan singh na kise nun vadhan denda,

sare mulak di kalah mitai ge .

raja karada si mulak di badashahi,

picchhe rahindiaan nun vakhat pai ge .

shah muhanmada mar ke mue doven,

change surame hatth dikhai ge .

29

dulle bhatti nun ganvada jag sara,

jaimal phatte diaan varan sariaan ni .

mir dad chauhan de satar andar,

moeeaan raniaan khai katariaan ni .

sandhavaliaan jehi na kise kiti,

tegan vich darabar de mariaan ni .

shah muhanmada mue ni bir banake,

janan kitiaan nahin piaariaan ni .

30

picchhon aan ke sabhanan nun fikar hoiaa,

sochin pe ni sabh siradar miaan .

agge raj aaiaa hatth burachhiaan de,

pee kharrakadi nitt talavar miaan .

gaddi valiaan nun nahin bahin dende,

hor kaun kis de panihar miaan .

shah muhanmada hoee hun maut sasati,

khali nahin jana koee var miaan .

31

lahina singh siradar majithiaa si,

vadda akal da kot kamal miaan .

mahanbali siradar si panth vichon,

ditthi bani kuchalani chal miaan .

dil aapane baith vichar karada,

ethe keeaan de honage kal miaan .

shah muhanmada tur giaa tirathan nun,

sara chhadd ke dang daval miaan .

32

dalip singh gaddi utte rahe baitha,

hira singh jo raj kamanvada ee .

jallha os da khas vazir hai si,

khatar vich na kise liaanvada ee .

andar bahar sarakar nun piaa ghure,

kahe kujh te kujh kamanvada ee .

shah muhanmada panth nun dukkh denda,

hira singh da nas karanvada ee .

33

singhan likhiaa khat suchet singh nun,

bura karanahara jallha thikada ee .

'jaladi pahunch vazir bana leee,

tainun khalasa piaa udikada ee .

akasar raj piaare ni rajiaan nun,

hira singh tan putr sharik da ee .

shah muhanmada jallhe da nakk vaddho,

bhajj jaega mariaa lik da ee .

34

jis velarre raje ne khat parrhiaa,

jame vich na mul samanvada ee .

vagga tagg lahaur nun asan jana,

dere kathiaan chai pavanvada ee .

manji kakarri phauz utar sari,

baee aadami nal lai aavada ee.

shah muhanmada aa lahaur pahuncha,

miaanmir dera aan lanvada ee .

35

hira singh nun raje di khabar hoee,

sabhe parratalan turat lapetiaan ni .

singhan aakhiaa, 'raja ji ! jao murr ke,

fauzan rahindiaan nahin sametiaan ni .'

'singho! jiunde jan muhal janmu,

taane den rajaputan diaan betiaan ni .

'shah muhanmada aaiaa vaziri lai ke,'

aakhan sabh paharr dumetiaan ni .

36

topan jorr ke parratalan nal lai ke,

chache sake utte hira singh charrhada .

jadon phauj ne ghattiaa aan ghera,

khanda sar da khicch ke hatth pharrada,

bhami singh te kesari singh sahaven,

lai ke dohan nun katak de vich varrada .

shah muhanmada tikke di laj rakkhi,

matthe samhane hoi ke khub larrada .

37

singh jallhe de hatth ton tang aae,

dilan vich kachichiaan khavade ni .

agge satt te atth si talab sari,

baran zor de nal karanvade ni .

kee aakhade de inam sagavan,

lai butakiaan gale cha panvade ni .

shah muhanmada jallhe de marane nun,

panch kaunsali chai bananvade ni .

38

hoiaa hukam jo bahut mahavatan nun,

haude suine de chai kasanvade ni .

taraf janmu di dei marorr challe,

sanun aai ke singh mananvade ni .

ghere azal de akal na zara aaee,

bura aapana aap karanvade ni .

shah muhanmada singh lai mile topan,

aggon goliaan nal udanvade ni .

39

hira singh te jallhe nun mar ke ji,

javahar singh vazir banaio ne .

taraf janmu paharr di ho challe,

rahin shor kharud machaio ne .

oton raja gulab singh bannh aanda,

kainthe pher lai ke galin paio ne .

shah muhanmada asan hun karre laine,

javahar singh nun aakh sunaio ne .

40

keha burachhiaan aan haner paiaa,

jerrha bahe gaddi uh nun mar lainde .

kainthe karre inam rupe baran,

kade panj te satt na char lainde .

kee ture ni kilhe di lutt utte,

kee shahir de lutt bazar lainde .

shah muhanmada charrhe majhail bhaeee,

paisa talab da nal paizar lainde .

41

picchhe ik sarakar de khed challi,

pee nitt hundi maro mar miaan .

singhan mar saradaran da nash kita,

sabho katal hoe varo var miaan .

sir te phauz de riha na koee kunda,

hoiaa shutar jiun bajh muhar miaan .

shah muhanmada phiran saradar lukade,

bhut mandali hoee tiaar miaan .

42

javahar singh de utte ni charrhe sare,

mattha khuniaan vang cha vattio ne .

darada bhanaje nun lai ke milan aaiaa,

aggon nal sanginan de phattio ne .

sikhan nal urrunb ke fil utte,

kaddh haudion zimin te sattio ne .

shah muhanmada vasate panvade da,

sir nal talavar de kattio ne .

43

rani kaid kanat de vich kiti,

'kis nun roi ke pee daravani hain ?

tera kaun hamaiti sunan vala,

jihanu pai ke vain sunavani hain .

kiharre patashah da putt moiaa sathon,

jiharre dungharre vain tun pavani hain ?

shah muhanmada deh inam sagon,

sade zor te raj kamavani hain .'

44

pee jhuradi e rani jind kauran,

kithon kaddhan main kalagiaan nit torre .

mere sahamane kohiaa ne vir mera,

jaindi tabiaa lakkh hazar ghorre .

kitthon kaddhan main desh phirangiaan da,

koee hove jo inhan da garab torre .

shah muhanmada os ton jan varan,

javahar singh da vair jo koee morre .

45

mainun aan chupherion ghurade ni,

lainde mufat inam rupe baran .

jatti hovan te karan panjab randi,

sare mulak de vich cha chhirran varan .

chhaddan nahin lahaur vich varran joge,

sane vaddiaan afasaran jamadaran .

pe rulanage vich parades murade,

shah muhanmada marani es maran .

46

jinhan kohi ke mariaa vir mera,

main tan khohangi unhan diaan jundiaan ni .

dhakan pain valaitin des sare,

pavan bakkare vang cha vandiaan ni .

churre lahinage bahut suhaganan de,

natth chaunk te valiaan dandiaan ni .

shah muhanmada painage vain dunge,

jadon hon panjabanan randiaan ni .

47

arazi likhi phirangi nun kunj goshe,

pahilan aapani sukh anand vari .

'tere vall main phozan nun torani han,

khatte karin tun inhan de dand vari .

pahilan aapana zor tun sabbh lavin,

picchhon karangi kharach main band vari .

shah muhanmada pher na aaun murr ke,

mainun etani bat pasand vari .

48

pahile par da mulak tun mall sada,

aape khai gussa tainthin aavanige .

soee larranage hain be-khabar jiharre,

mattha kadi saradar na dahavanige .

ese vasate phauz main parr chhaddi,

kee bhanj achanaki pavanige .

shah muhanmada lat ji ! katak tere,

mere galon tagadarre lahavanige .'

49

nandan kanpani sahib kitab ditthi,

inhan latan vichon kaun larrega ji .

tunde lat ne chukiaa aan birra,

'hamin jai ke sikh son arrega ji .

ghante tin men jai lahaur maran,

es bat men farak na parrega ji .

shah muhanmada phaganon terhavin nun,

sahib jai lahaur vich varrega ji .

50

vajji turam tanbur karanai shutari,

tanbu bairakan lal nishan miaan .

kotal palaki bagghiaan topakhane,

durabin jangi saiban miaan .

charrhiaa nandanon lat uthai birra,

dera panvada vich maidan miaan .

shah muhanmada goriaan chherr chherri,

mulak par da malliaa aan miaan .

51

pharansisan nun andaron hukam hoiaa,

'tusin jaho khan taraf kashamir nun ji .'

onhan rabb da vasata paiaa si,

'maee ! pharrin na kise takasir nun ji .

paron mulak firangiaan mall liaa,

asin marange os bepir nun ji .

shah muhanmada aae ni hor parion,

asin dakkana os vahir nun ji .'

52

maee aakhiaa, 'sabbhe charrh jan phaujan,

buhe shahir de rahin na sakkhane ji .

musalamaniaan parratalan rahin ethe,

ghorr-charrhe nahin pas rakkhane ji .

kanthe kalagiaan valarre hon agge,

mohare hor garib na dhakkane ji .

shah muhanmada jinhan di talab teran,

maze tinhan larraee de chakkhane ji .'

53

sare panth nun sadd ke kahin laggi,

maithon ge khazane nikhutt vari .

jamana tik jo piaa hai mulakh sunna,

khavo des firangi da lutt vari .

maro shahir firozapur, ludhiaana,

suto chhavani os di put sari .

shah muhanmada lo inam maithon,

kainthe karre main devangi sut vari .'

54

singhan aakhiaa, 'larrange hoe tote,

sanun khabar bhejin dine rat maee !

teri naukari vich na pharak karie,

bhaven khuh ghattin bhaven khat maee .'

singhan bholiaan mul na sahi kita,

gujjha karan laggi sada ghat maee .

shah muhanmada aje na janio ne,

khali pee hai choparri parat maee .

55

ditti maee ne jadon dilabari bhari,

singh baithe ni hoi suchet miaan .

sacche sahib de hatth ni sabh gallan,

kise har dinda kise jet miaan .

ik lakkh beta sava lakkh pota,

ravan mariaa ghar de bhet miaan,

shah muhanmada janada jagg sara,

kee surame aaunage khet miaan .

56

singhan sariaan baith guramata kita,

'challo hune firangi nun marie ji .

ik var je sahamane hoe sade,

ik gharri vich par utarie ji .

bir singh jehe asan nahin chhadde,

asin kas ton os ton harie ji .

shah muhanmada mar ke ludhiaana,

phaujan dilli de vich utarie ji .

57

zabat karange mal phirangiaan da,

lut liaavange daulatan boriaan ni .

pher varrange unhan de satar-khane,

bannh liaavange sariaan goriaan ni .

kabal vich pathan jiun ali akabar,

mar vaddh ke kitiaan poriaan ni .

shah muhanmada lavange pher kainthe,

tilledar jo reshami doriaan ni .'

58

dhaunsa vajiaa kuch da hukam hoiaa,

charrhe surame singh daler miaan .

charrhe putar saradaran de chhail banke,

jaise belion nikalade sher miaan .

charrhe sabh majhail duaabie ji,

jinhan kile nivae ne dher miaan .

shah muhanmada ture janbur khane,

hoiaa hukam na lanvade der miaan .

59

sham singh saradar ne kuch kita,

jalhe valie banat bananvade ni .

aae hor paharr de sabh raje,

jiharre teg de dhani kahanvade ni .

charrhe sabh saradar majithie ji,

sandhavalie kathiaan panvade ni .

shah muhanmada charrhi akal rajamat,

khande sar de sikal karanvade ni .

60

mazahar ali te makhe khan kuch kita,

topan shahir thin bahar nikaliaan ni .

berra charrhiaa sulatan mahimud vala,

topan hor imam shah valiaan ni .

ilahi bakhash patolie manj ke ji,

dhup dei ke takhat bahaliaan ni .

shah muhanmada aisiaan sikal hoeeaan,

bijali vangaran den dikhaliaan ni .

61

sun ke khabar phirangi di charrhe sare,

phaujan bemuhariaan hoi turiaan .

pher var ku var na kise dittha,

ik dusare de agge (picchhe) lagg turiaan .

agge topan de dhani vi hain gore,

vangan pahin khalotiaan nahin kurriaan .

shah muhanmada varaj na jandiaan nun,

phaujan hoi muhataniaan kadon murriaan .

62

charrhe shahir lahaur thin mar dhaunsa,

sabbhe gabbharu nal hankar turade .

ure dohan dariaavan te nahin atake,

pattan langhe ni jai phirozapur de .

agge chherriaa nahin phirangiaan ne,

duhan dhiran de rulanage bahut murade .

shah muhanmada bhajjana ranon bhari,

jutte surame aakh tun kadon murrade .

63

laggi dhamak sare hindusatan andar,

dilli aagare hansi hisar miaan .

bikaner gulaner bhataner jai pur,

peeaan bhajarran jamana ton par miaan .

charrhi sabh panjab di badashahi,

nahin dalan da ant shumar miaan .

shah muhanmada kise na atakana een,

singh lainage dilli nun mar miaan .

64

arazi likhi firangiaan khalase nun,

'tusin kas nun jang machanvade ho .

maharaje de nal si nem sada,

tusin suttiaan kalan jaganvade ho .

kee lakkh rupe lai jao sathon,

deeee hor jo tusin phuramanvade ho .

shah muhanmada asan na mul larrana,

tusin etana zor kiun lanvade ho .'

65

singhan likhiaa khat firangiaan nun,

'tainun marange asin vangar ke ji .

sanun nahin rupeeaan di lorr kaee,

bhaven deh tun dher usar ke ji .

uho panth tere utte aan charrhiaa,

jiharra aaiaa si janmu nun mar ke ji .

shah muhanmada samhane dah topan,

sure kaddh maidan nitar ke ji .'

66

painchan likhiaa sariaan parratalan nun,

sadi ajj hai vaddi charrhant miaan .

bir singh nun mariaa dah topan,

nahin chhaddiaa sadh te sant miaan .

mare asin chuphere de kilhe bhare,

asin mariaa kullu bhatant miaan .

shah muhanmada gall tan soee honi,

jiharri karega khalasa panth miaan .

67

durabin angarez ne hatth lai ke,

kita phauj da sabh shumar miaan .

jinhin thavin si jamhan barud khane,

kite sabh malum hazar miaan .

daru vandiaa jangiaan suriaan nun,

do do botalan kaif khumar miaan .

shah muhanmada pi sharab gore,

hoe jang nun turat tiaar miaan .

68

ik pind da nam jo mudaki si,

othe bhari si pani di khadd miaan .

ghorr-charrhe akalie naven sare,

jhande ditte ni jai ke gadd miaan .

topan challiaan katak firangiaan da,

gole torrade mas te hadd miaan .

shah muhanmada pichhanh nun utth nasse,

topan sabh aae othe chhadd miaan .

69

dere aan ke baith salah karade,

aitavar asin khanda pharrange ji .

teja singh di vaddi udik sanun,

uh de aae bagair na larrange ji .

sarapha jan da nahin je mul karana,

jadon vich maidan de arrange ji .

shah muhanmada ik dun ik ho ke,

dere chall firangi de varrange ji .

70

teja singh jo lashakarin aan varriaa,

huddedar sabhe utthe aanvade ni .

karo hukam te teg uthaeee ji ,

pe singh kachichiaan khanvade ni .

kunjan nazar aaeeaan bazan bhukkhiaan nun,

chotan kaisiaan dekh chalanvade ni .

shah muhanmada os thin hukam lai ke,

halla karan di viunt bananvade ni .

71

pheru shahir de heth jan khet ruddhe,

topan chaliaan ni vangun torriaan de .

singh surame aan maidan latthe,

ganj lah sutte onhan goriaan de .

tunde lat ne ant nun khai gussa,

pher ditte ni lakkh dhandoriaan de .

shah muhanmada rand bithai nandan,

singh jan lainde nal zoriaan de .

72

hukam lat kita lashakar aapane nun,

'tusan laj angarez di rakkhani ji .

singhan mar ke katak mukai ditte,

hindusatani te purabi dakkhani ji .

nandan tapuaan vich kuralat hoiaa,

kurasi char hazar hai sakkhani ji .

shah muhanmada karani panjab khali,

ratt singh sipahi di chakkhani ji .'

73

hoiaa hukam angarez da turat jaladi,

topan mariaan nir de aai palle .

phuk suttiaan sariaan mekhajinan,

singh udd ke pattara hoi challe .

chhauladariaan, tanbuaan chhadd daurre,

koee chiz na lee e bannh palle .

orrak liaa maidan firangiaan ne,

shah muhanmada ranon na mul halle .

74

odhar aap firangi nun bhanj aaee,

daurre jan gore ditti kand miaan .

challe topakhane sare berriaan de,

magaron hoee bandukan di phand miaan .

kinhe jai ke lat nun khabar ditti,

'nandan hoi baithi teri rand miaan .

shah muhanmada dekh maidan ja ke,

ruladi goriaan di othe jhand miaan .'

75

paharra singh si yar firangiaan da,

singhan nal si os di gairasali .

picchhon bhajj ke lat nun jai miliaa,

gall jai dassi sari bhet vali .

'uthon ho giaa haran hai khalasa ji,

chaudan hatthan di mar ke jan chhali .

shah muhanmada sanbh lai silekhane,

chhadd ge ni singh maidan khali .'

76

murr ke pher firangiaan zor paiaa,

latandar gole othe aan chhutte .

udi ral te chadaran karrakiaan ni,

kairon pandavan de jaise ban chhutte .

jadon ditthe ni hatth firangiaan de,

uthe keeaan de aan pran chhutte .

shah muhanmada ik sau teee topan,

toshekhane firangiaan aan lutte .

77

jadon piaa haras te karan gallan,

munde ghorr-charrhe, naven chhokare ji .

addhi rat nun utth ke khisak turie,

kitthon pe gore sanun opare ji .

vahi karade te rotiaan khub khande,

asin jinhan de putar te potare ji .

shah muhanmada khuhan te milakh vale,

asin dabb ke lavange jotare ji .

78

jiharre jinvade rahe so pe sochin,

hoe bhukkh de nal zahir miaan .

bure jinn ho ke sanun pe gore,

asin janade san koee kir miaan .

asan shahid de vasate hatth paiaa,

aggon dumana chhirre makhir miaan .

shah muhanmada rah na koee labbhe,

jithe chalie ghatt vahir miaan .

79

gharon ge firangi de marane nun,

berre topan de sabh khuhai aae .

chherr aafatan nun magar laio ne,

sagon aapana aap gavai aae .

sukhi vasada shahir lahaur sara,

sagon kunjiaan hatth pharrai aae .

shah muhanmada kahinde ne lok singh ji,

'tusin changiaan puriaan pai aae .'

80

gharin jai ke pher aaram kita,

kise rat kise doi rat miaan .

picchhon pher saradaran ne sadd bheje,

je koee singh sipahi di zat miaan .

'kitthe lukoge jai ke khalasa ji,

dasso kholh ke asal di bat miaan .'

shah muhanmada pher ikatth hoiaa,

laggi chanani hor kanat miaan .

81

kandhe par de jamhan ju hoi dere,

naukar iven de gharin na milan jane .

dere aan ke bahu viralap hoiaa,

hoeeaan butakiaan band te vikan dane .

chhahiaan kaddh ke morachin jai baithe,

derin aan ke pher prasad khane .

shah muhanmada sabhe malum kiti,

kikun hoee si dass khan ludhiaane .

82

saradar ranajodh singh phauj lai ke ,

maddad ladue vale di challiaa je .

uh de sabh kabile si kaid hoe,

koee lat firangi ne ghalliaa je .

inhan jai khohiaan bandan sariaan ni,

uh da zor na kise ne jhalliaa je .

shah muhanmada chhavani phuk ditti,

vichon jiu firangi da halliaa je .

83

char parratalan lai meva singh aaiaa,

singh aapane hatth hathiaar lainde .

inhan bahut firangi di phauj mari,

luttan bhariaan bajh shumar lainde .

topan, shutar, hathi, uth, rath, gadde,

dere aapane singh utar lainde .

shah muhanmada singh je zor karade,

bhaven ludhiaana tadon mar lainde .

84

muhakam din, saradar nun likhi arazi,

'tusan rasad lutte change shan de ji .

dehu bhej urar sabh karakhane,

asin rakkhage nal raman de ji .

tainun ajj hazur thin fatih aaee,

khabaran uddiaan vich jahan de ji .

shah muhanmada vairi nun jan hazar,

sada rakkhie vich dhiaan de ji .'

85

satth kohan da pandh si ludhiaana,

rato rat kiti tunde daurr miaan .

uh bhi luttiaa lat ne aan dera,

topan sabh khohiaan kiti raurr miaan .

jhalli abutabele diaan parratalan ne,

addhi gharri larraee di saurr miaan .

shah muhanmada singh lutai dera,

kar aae ni trattiaan chaurr miaan .

86

pahile hallion singh jo nikal natthe,

pe aujharrin aujharrin janvade ni .

lirre ge sare rahi ik kurrati,

bahan hikk de nal laganvade ni .

agon lok larraee di gall puchhan,

jibh hothan te pher dikhanvade ni .

shah muhanmada aai ke gharadiaan ton,

naven kaparre hor sivanvade ni .

87

kahinde, jiundiaan pher na kadi jana,

munh laggana nahin chandal de ji .

kite jai ke char din katt aaeee,

dhundan aaunage sade bhi nal de ji .

tusan aakhana 'mar giaa ludhiaane,

asin phirade han dhundade bhalade ji .'

shah muhanmada rahe hathiaar othe,

lirre nahin aae sade nal de ji .

88

pichhon baith saradaran guramata kita,

koee akal da karo ilaj yaro .

pherr(chherr) burachhiaan di sade pesh aaee,

pagg darrhiaan di rakkho laj yaro .

mutth miti si es panjab di ji,

inhan kholh dita sara paj yaro .

shah muhanmada mar ke maro ethe,

kade raj na hoi muhataj yaro .'

89

tiji var lalakar ke pe gore,

vele fazar de hoiaa tanbur miaan .

kass leeaan ne singhan ne turat kamaran,

kaim jang nun hoi zarur miaan .

pahilan bavion aan ke zor dita,

piaa dalan de vich phatur miaan .

shah muhanmada daurr ke jan kithe,

ithon shahir lahaur hai dur miaan .

90

aaeeaan parratalan birr ke topakhane,

aggon singhan ne pasarre torr sutte .

makhe khan te meva singh hoe siddhe,

halle tinn firangi de morr sutte .

sham singh saradar atari vale,

mar shasatrin jorr vichhorr sutte .

shah muhanmada singhan ne goriaan de,

vann ninbuaan lahu nichorr sutte .

91

pe bavion aan ke pher gore,

pharansis te jitthe si char-yari .

kundal ghattiaa vang kaman goshe,

bani aan saradaran nun bipat bhari,

teja singh saradar pul vaddh dita,

gharin nass na jai ih phauj sari,

shah muhanmada maran shahid ho ke,

ate jan na karanage mul piaari .

92

jang hind panjab da hon lagga,

doven patashahi phaujan bhariaan ni .

ajj hove sarakar tan mull pave,

jiharriaan khalase ne tegan mariaan ni .

ghorre aadami goliaan nal uddan,

hathi dhahinde sane anbariaan ni .

shah muhanmada ik sarakar bajhon,

phaujan jitt ke ant nun hariaan ni .

93

kee surame mar ke moe uthe,

jinhan hatth kite tegan nangiaan de .

rahinde gher ke vich dariaai dobe,

chharrare mar ke te topan changiaan de .

kahinde naukari kas nun asan kiti,

aakhe lagg ke sathiaan sangiaan de .

shah muhanmada rabb na pher liaave,

jang vich jo nal firangiaan de .

94

kee mavan de puttar ni moe othe,

sine laggiaan tej katariaan ni .

jinhan bhainan nun vir na mile murr ke,

peeaan rondiaan phiran vichariaan ni .

jangin jinhan de siran de moe vali,

khulhe val te karan bezariaan ni .

shah muhanmada bahut saradar mare,

peeaan raj de vich khuaariaan ni .

95

likhiaa turat paigham rani jind kauran,

'koee tusan ne der nahin lavani ji .

rahindi phauj da karo ilaj koee,

kabu tusan bagair na aavani ji .

meri jan de ab ho tusin rakhe,

pao vich lahaur de chhavani ji .

shah muhanmada ajj main liaa badala,

agge hor ki rabb nun bhavani ji .'

96

pul baddha firangiaan khabar sun ke,

langhe pe ni vich palakariaan de .

aae shahir lahaur nun mar dhaunsa,

vajjade vajiaan nal nagariaan de,

sanbh le sarakar de silhe-khane,

vali bane je raj-duaariaan de .

shah muhanmada pherr si viraliaan di,

soee pesh aaee singhan sariaan de .

97

raja giaa gulab singh aap charrh ke,

bahon pakarr lahaur lai janvada ee .

'sahib lok ji ! asan par diaa karani',

uh tan aapana kanm bananvada ee .

dite kaddh malavee duaabie ji,

vichon singhan di phauj khisakanvada ee .

shah muhanmada sabh paharr lai ke,

kuch janmu nun turat karanvada ee .

98

bane maee de aan angarez rakhe,

paee chhavani vich lahaur de ji .

rok malava par da mulak sara,

thana ghattiaa vich philaur de ji .

liaa shahir hushiaar pur talak sara,

jiharre take aavan nanda chaur de ji .

shah muhanmada kangarra mar baitha,

sabhe kanm ge usade saurade ji .

99

rahinda mulak firangi de piaa pete,

kita hukam ju goriaan sariaan ne !

maee phauj nun chai javab dita,

diti naukari chhadd vichariaan ne .

pichhon sanbh liaa mulak karadaran,

bakhatavaran nek satariaan ne .

shah muhanmada lok vairan hoe,

torr sutiaa mulak ujarriaan ne .

100

kita akal da pech si jind kauran,

mattha dohan badashahiaan da jorriaa ee .

gujjhi ramaz karake rahi aap sacchi,

badala turat bhirau da morriaa ee .

nale phauj nun turat javab dita,

us kuphar mudee da torriaa ee .

shah muhanmada kare jahan gallan,

lashakar vich dariaai de borriaa ee .

101

picchhon baith ke singhan nun akal aaee,

kehi charrhi hai kahir di san maee .

kinhan khundharan vich phasai ke ji,

sade lahi sute tun tan ghan maee .

hath dho ke pee hain magar sade,

aje gharin na dendi hain jan maee .

shah muhanmada rahe hathiaar uthe,

nal kurratiaan le pachhan maee .

102

hunde aae ni rannan de dhuron kare,

ravan lanka de vich maravai dita .

kairon pandavan nal ki bhala kita,

tharan khuhaniaan katak mukai dita .

raje bhoj de ute asavar hoeeaan,

mar addiaan hosh bhulai dita .

shah muhanmada es rani jind kauran,

sare desh da pharash uthai dita .

103

rabb chahega tan karega miharabani,

hoiaa singhan da kanm arasata ee .

vaddi sanjh hai hinduaan musalamanan,

uh de nal na kise da vasata ee .

uhade nal na baith ke gall karani,

khudi aapani vich mahasata ee .

shah muhanmada daulatan jamhan karada,

shahukar da jiven gumashata ee .

104

jiharri hoee so lee hai vekh akkhin,

age hor ki banat banavani ji .

ik gharri di kujh umaid nahin,

kise lee harri kise savani ji .

nike poch hun baith ke karan gallan,

dithi, asan firangi di chhavani ji .

shah muhanmada nahin malum sanun,

age hor ki khed rachavani ji .

105

sanmat unni sai dusara varatada si,

jadon hoiaa firangi da jang miaan .

hai si khun di ih zamin piaasi,

hoee surakh sharab de rang miaan .

dharati ud ke dhurr de bane baddal,

jaise charrhe aakash patang miaan .

shah muhanmada siran di lai bazi,

nahin morrade surame ang miaan .

Text from pa.wikisource.org public domain (author d. before 1930); transcription CC BY-SA 4.0.